Współczesne budownictwo stawia wysokie wymagania nie tylko pod względem funkcjonalności instalacji, ale również w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. Ochrona przeciwpożarowa w instalacjach to kluczowy element projektowania i wykonawstwa. Ma to bezpośredni wpływ na ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia, dymu i toksycznych gazów pomiędzy strefami pożarowymi. Dotyczy to nie tylko instalacji elektrycznych, ale również wodno-kanalizacyjnych, wentylacyjnych czy technologicznych. Każdy instalator, projektant czy kierownik budowy powinien znać dostępne rozwiązania i umieć dobrać odpowiednie systemy ognioochronne w budynkach, które nie tylko spełnią wymogi formalne, ale też zwiększą realne bezpieczeństwo użytkowników.
Rodzaje systemów ochrony przeciwpożarowej
Ochrona przeciwpożarowa instalacji opiera się na produktach przebadanych i certyfikowanych zgodnie z PN-EN 1366-3 i PN-EN 13501-2. Dobór konkretnego rozwiązania zależy od typu instalacji, rodzaju rury/przewodu, klasy odporności EI przegrody i dostępnej przestrzeni montażowej. Odpowiednio dobrane materiały i elementy uszczelniają lub izolują przejścia instalacyjne przez przegrody ogniowe. Oto rozwiązania cieszące się największa popularnością.
Kołnierze ognioochronne do rur
Kołnierze ogniochronne to stalowe opaski wyposażone w wkładkę pęczniejącą, przeznaczone do zabezpieczania przejść rur z tworzyw sztucznych przez przegrody ogniowe, takie jak ściany czy stropy. Pod wpływem wysokiej temperatury wkładka wielokrotnie zwiększa swoją objętość, całkowicie zamykając przestrzeń po stopionej rurze i skutecznie blokując rozprzestrzenianie się ognia oraz dymu. Kołnierze tego typu stanowią standardowe rozwiązanie ochrony przeciwpożarowej w instalacjach wykonanych z rur PCV, PE czy PPR. Stosowane standardowo przy EI 60 / EI 120.
Taśmy i masy uszczelniające ognioochronne
Kolejnym rodzajem systemów ochronny przeciwpożarowej są taśmy pęczniejące oraz elastyczne masy ogniochronne - doskonale sprawdzają się one do uszczelniania nieregularnych przejść instalacyjnych, rur stalowych, koryt kablowych, wiązek przewodów oraz wąskich szczelin. Ich wysoka plastyczność pozwala dokładnie wypełnić każdą przestrzeń, gwarantując ciągłość i pełną szczelność ogniową. Dobrze dobrana masa powinna mieć określoną gęstość, czas utwardzania i grubość aplikacji (np. 20-50 mm).
Tego typu rozwiązania są powszechnie stosowane w systemach ochrony przeciwpożarowej, a ich dodatkową zaletą jest możliwość aplikacji w trudno dostępnych miejscach, zgodnie z wymaganiami przepisów i dokumentacji technicznej.
Opaski ognioochronne
Są także opaski ognioochronne, które działają na podobnej zasadzie jak kołnierze ogniochronne, jednak montuje się je bezpośrednio na rurze lub wewnątrz otworu montażowego. Rozwiązanie to sprawdza się w ograniczonych przestrzeniach oraz tam, gdzie zastosowanie kołnierzy zewnętrznych jest niemożliwe. Opaski ognioochronne doskonale sprawdzają się w kanałach instalacyjnych oraz w systemach rur wielowarstwowych, zapewniając skuteczne uszczelnienie i ochronę przed rozprzestrzenianiem się ognia.
Gdzie i jak stosować zabezpieczenia ogniochronne w instalacjach?
Elementy ogniochronne stosuje się przede wszystkim tam, gdzie instalacje techniczne przecinają przegrody oddzielenia pożarowego — czyli ściany i stropy o określonej klasie odporności ogniowej. Zabezpieczenie takich przejść jest obowiązkowe zarówno w budynkach wielorodzinnych, jak i w obiektach użyteczności publicznej, przemysłowych czy komercyjnych.
Zgodnie z WT oraz Rozporządzeniem MSWiA z 2010 r., przejścia instalacji przez przegrody o określonej klasie odporności ogniowej (np. EI 60, EI 120) muszą być zabezpieczone w sposób przywracający integralność i izolacyjność ogniową.
Typowe lokalizacje:
- przejścia rur kanalizacyjnych i wodnych przez ściany/stropy,
- przejścia kabli elektrycznych przez przegrody oddzielenia pożarowego,
- kanały wentylacyjne i klimatyzacyjne (z klapami odcinającymi),
- instalacje technologiczne w obiektach przemysłowych.
Dobór konkretnego rozwiązania zależy od rodzaju instalacji, wymiarów przejścia oraz wymaganej klasy odporności ogniowej.
Zalety stosowania systemów ognioochronnych
Prawidłowo zaprojektowana i wykonana ochrona przeciwpożarowa w instalacjach jest nie tylko wymogiem formalnym wynikający z przepisów budowlanych, ale przede wszystkim kluczowym elementem bezpieczeństwa użytkowego budynku. Ponadto właściwe zabezpieczenie przejść instalacyjnych wpływa bezpośrednio na ograniczenie skutków pożaru, a także zwiększa szansę ewakuacji osób znajdujących się w obiekcie.
Zastosowanie certyfikowanych materiałów ogniochronnych niesie ze sobą wiele istotnych zalet. Do najważniejszych należą:
- skuteczne zapobieganie rozprzestrzenianiu się ognia pomiędzy strefami pożarowymi,
- zapewnienie zgodności z obowiązującymi przepisami ochrony przeciwpożarowej, zarówno krajowymi, jak i europejskimi (np. PN-EN 1366, PN-B-02874),
- ograniczenie emisji dymu i toksycznych gazów, które stanowią największe zagrożenie dla życia,
- ułatwienie odbiorów technicznych oraz spełnienie wymagań organów kontrolnych, takich jak nadzór budowlany czy straż pożarna.
Z perspektywy wykonawcy szczególnie istotne są aspekty praktyczne — nowoczesne systemy ogniochronne stosowane w budynkach charakteryzują się wysoką trwałością, odpornością na uszkodzenia mechaniczne oraz konstrukcją umożliwiającą szybki i łatwy montaż. Wiele z nich ma uniwersalne zastosowanie, dzięki czemu sprawdzają się zarówno w instalacjach sanitarnych, jak i elektrycznych, bez konieczności użycia specjalistycznych narzędzi.
Warto jednak pamiętać, że skuteczność zabezpieczeń ogniochronnych zależy nie tylko od jakości użytych materiałów, ale również od prawidłowego montażu. Nawet najlepszy produkt nie spełni swojej funkcji, jeśli zostanie zamontowany niezgodnie z instrukcją producenta lub bez zachowania wymaganych parametrów (takich jak grubość warstwy, głębokość osadzenia czy czas utwardzania).
Przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej w instalacjach
Wymagania dotyczące ochrony przeciwpożarowej w instalacjach budowlanych są ściśle regulowane przez prawo budowlane, Warunki Techniczne (WT) oraz odpowiednie normy europejskie i krajowe. Kluczowe znaczenie mają przepisy określające sposób zabezpieczenia przejść instalacyjnych przez przegrody o określonej klasie odporności ogniowej. Obowiązujące normy, takie jak PN-EN 1366-3 (badania ognioodporności przejść instalacyjnych) oraz PN-EN 13501 (klasyfikacja odporności ogniowej), jasno określają, jak należy dobierać i montować elementy ogniochronne. Przepisy wymagają stosowania wyrobów klasy odporności ogniowej EI 60, EI 120 itd., zgodnie z klasyfikacją PN-EN 13501-2 oraz ich montażu zgodnie z instrukcjami producentów. Dla instalatorów oznacza to konieczność uwzględnienia zabezpieczeń ogniochronnych już na etapie projektowania, a także ich prawidłowej dokumentacji podczas odbiorów przeciwpożarowych.
Podsumowanie - dlaczego odpowiedni dobór materiałów ognioochronnych w instalacjach to kwestia priorytetowa dla instalatora?
Dobór i poprawne wykonanie instalacji ognioochronnych – zasady montażu to nie tylko obowiązek wynikający z przepisów, ale odpowiedzialność za bezpieczeństwo całego obiektu. Systemy ognioochronne w budynkach powinny być traktowane na równi z każdą inną instalacją – wymagają wiedzy, precyzji i przestrzegania wytycznych producentów. Nawet drobny błąd montażowy – jak zbyt mała głębokość uszczelnienia czy brak zakotwienia opaski – może skutkować nieskutecznością zabezpieczenia. Jeśli chcesz wiedzieć więcej na temat instalacji przeciwpożarowych to zapraszamy do Hydrosolar - nasi eksperci służą pomocą.
FAQ – najważniejsze pytania i odpowiedzi
- Czym różnią się kołnierze i opaski ognioochronne?
Kołnierze ognioochronne do rur montuje się wokół rury od zewnątrz, najczęściej przy ścianie lub stropie. Opaski ognioochronne montowane są bezpośrednio na rurze lub wewnątrz przepustu, dzięki czemu zajmują mniej miejsca. Oba rozwiązania działają na tej samej zasadzie: pęcznieją w wysokiej temperaturze i zamykają otwór po spaleniu tworzywa.
- Czy ochrona przeciwpożarowa jest wymagana w instalacjach wodno-kanalizacyjnych?
Tak. W instalacjach z rur z tworzyw sztucznych (np. PCV, PE, PPR) stosowanie kołnierzy ognioochronnych do rur jest obowiązkowe w miejscach przejść przez przegrody ogniowe. W razie pożaru tworzywo się topi, a kołnierz pęcznieje i zamyka otwór, zapobiegając rozprzestrzenianiu się ognia.
- Jakie masy uszczelniające stosuje się do instalacji elektrycznych?
W przejściach kablowych najczęściej wykorzystuje się masy uszczelniające ognioochronne, które wypełniają przestrzeń między przewodami i przegrodą. Są elastyczne, pęczniejące i odporne na wysoką temperaturę – zapobiegają przenikaniu ognia i dymu do sąsiednich stref.
- Jakie są najczęstsze błędy przy montażu instalacji ognioochronnych?
Najczęstsze błędy to: brak uszczelnienia od strony stropu, niewłaściwa grubość warstwy materiału, montaż niezgodny z instrukcją producenta oraz pominięcie wentylacji kompensacyjnej. Instalacje ognioochronne – zasady montażu określają precyzyjnie, jak i gdzie stosować konkretne produkty – warto się ich trzymać.
- Gdzie wymagane jest zabezpieczenie przejść instalacyjnych przed ogniem?
Zabezpieczenie przejść instalacyjnych przed ogniem jest wymagane wszędzie tam, gdzie instalacje przechodzą przez przegrody o klasie odporności ogniowej – czyli ściany i stropy oddzielenia pożarowego. Dotyczy to m.in. budynków mieszkalnych, biurowców, hal przemysłowych i obiektów użyteczności publicznej.
